Aktivite Seviyeleri Göre Evcil Hayvan Seçimi

Bir arkadaşım vardı; sabah beşte kalkıp on kilometre koşan, hafta sonlarını dağda geçiren biri. Kendisine yakışacağını düşünerek bir Hollanda cüce tavşanı almıştı. Altı ay sonra tavşanı benim eve bıraktı, çünkü ikisinin ritmi hiç örtüşmüyordu. O eve yorgun geliyordu, tavşan ise akşam saatlerinde canlanıyordu; o dışarıda saatler geçiriyordu, tavşan kafeste bekliyordu. Bu olay bana şunu öğretti: evcil hayvan seçerken en çok konuşulan konu ırk, en az konuşulan konu ise günlük enerji uyumu. Oysa bir arada mutlu olmayı belirleyen şey tam olarak bu.

Yıllar içinde hem kendi hayvanlarımla hem de çevremdeki insanların deneyimleriyle gördüğüm şu: aktif ve pasif evcil hayvanlar arasındaki fark, sadece "ne kadar oynar" değil; ne kadar ilgi ister, yalnız kaldığında nasıl davranır, evi ne kadar hırpalar, sizi ne kadar programa mahkûm eder sorularının hepsini kapsıyor.

Önce kendi enerji seviyenizi dürüstçe ölçün

Burada en sık yapılan hata, olmak istediğimiz kişiye göre seçim yapmak. "Köpek alırsam yürüyüşe başlarım" cümlesini o kadar çok duydum ki. Bazen işe yarıyor, ama çoğunlukla köpek bekleyen, insan suçluluk duyan bir tablo çıkıyor ortaya. Kendinize şu üç soruyu sormanızı öneriyorum:

• Son üç ayda haftada kaç gün, en az yarım saat evden dışarı çıkıp hareket ettim?
• Akşam eve geldiğimde canım oyun oynamak mı istiyor, sessizlik mi?
• Tatilde plan yapmayı mı seviyorum, plansızlığı mı?

Cevaplar "haftada bir, sessizlik, plansızlık" ise enerjik bir çoban köpeği hayatınızı zorlaştırır. Tersine, günü hareketle geçiren biriyseniz akvaryum size bir süre sonra yetersiz gelebilir. Kendinizi tanımanın, ırk listelerini okumaktan çok daha değerli olduğunu düşünüyorum.

Yüksek enerjili hayvanlar: hareketi paylaşmak isteyenler için

Kendim koşuya çıkmayı sevdiğim için yıllarca orta boy, çalışkan bir melez köpekle yaşadım. O dönem hayatımın en düzenli dönemiydi, çünkü mecburen düzenli oldum. Aktif hayvanlar sizi programa sokar; bu bir avantaj ama aynı zamanda bir yük.

Köpekler

Border Collie, Jack Russell, Husky, Belçika Malinois gibi ırklar günde iki saatin altında hareketle mutlu olmuyor. Enerjileri boşa çıktığında bunu mobilyalarınıza, kapı çerçevelerinize ve komşularınızın huzuruna yansıtıyorlar. Buna karşılık koşu, bisiklet, doğa yürüyüşü, çeviklik parkuru gibi her şeye ortak olurlar. Kedi ve köpek karşılaştırması yapan sayfada da değindiğimiz gibi, köpek "birlikte yapılan" bir hayvan; kedi "birlikte bulunulan".

Aktif kediler

Bengal, Abyssinian, Siyam ve Savannah gibi ırklar bildiğimiz uykucu kedi klişesine hiç uymaz. Duvara tırmanır, dolap üstünde gezer, saat 03.00'te koridorda maraton yapar. Enerjilerini yönetmek için dikey alan (tırmanma rafları), interaktif oyuncak ve günde en az iki oyun seansı gerekir.

Papağanlar ve gelincikler

Sultan papağanı, jako veya gelincik gibi türler fiziksel değil zihinsel olarak da aktif. Gelincikler günde birkaç saat kafes dışında koşmak ister; papağanlar sıkıldığında tüy yolmaya kadar giden davranış problemleri geliştirir. Bunlar "sadık ama sessiz" arayan biri için hiç uygun değil.

Sakin ve düşük enerjili hayvanlar: dinlenmeyi sevenler için

Bir dönem yoğun bir işte çalışırken eve geldiğimde tek istediğim koltuğa oturmaktı. O yıllarda yanımda bir İran kedisi vardı ve bu ikili gerçekten iyi çalıştı. Sakin hayvanlar ilgisiz demek değil; talep ettikleri şeyin türü farklı. Onlar hareket değil, süreklilik ve sükûnet istiyor.

• Sakin kediler: İran, British Shorthair, Ragdoll, Scottish Fold. Kucakta uzun süre kalır, oyun seansları kısadır.
• Sakin köpekler: Basset Hound, Bulldog, Cavalier King Charles, hatta beklenenin aksine yaşlı Greyhoundlar. Günde iki kısa yürüyüş çoğu zaman yeterli olur.
• Kemirgenler: Ginepig sosyal ama sakin; hamster gececi ve kendi düzeninde. Beklentiniz kucaktan çok gözlem olmalı.
• Balıklar ve sürüngenler: Enerji beklentisi sıfıra yakın, ama ekipman ve ısı-nem düzeni titizlik ister. İklime uygun seçim konusu özellikle sürüngenlerde belirleyicidir.

Karşılaştırma tablosu: kendinizi hangi sütunda görüyorsunuz?

Orta yol var mı?

Var ve çoğu insan için en doğru cevap orta yol. Melez kediler, orta boy melez köpekler, ginepig ikilileri, muhabbet kuşları gibi seçenekler hem oyun hem dinlenme dengesi sunuyor. Bir de yaş faktörü: iki yaşındaki bir köpekle sekiz yaşındaki aynı köpek aynı hayvan değil. Barınaklardan yetişkin hayvan sahiplenmek